Το πραξικόπημα στην Τουρκία και το μέλλον της Κύπρου*

 

Published on Dialogos on 4/9/2016

Στις 15 του Ιούλη ήμουν στη νότια πλευρά της Λευκωσίας και συνειδητοποίησα ότι στα κοινωνικά δίκτυα είχε γίνει τρεντ η απόπειρα πραξικοπήματος στην Τουρκία. Καθώς έφτανα στο οδόφραγμα μαζί με μερικούς φίλους μου, σκεφτόμασταν για τις συνέπειες αυτής της εξέλιξης. Αν η διέλευση λειτουργούσε κανονικά και τις ενδεχόμενες επιδράσεις του γεγονότος στις συνομιλίες για το Κυπριακό.

Η τουρκική κυβέρνηση αντιμετώπισε την απόπειρα και άρχισε την «αντεπίθεση». Η κυβέρνηση εξαπέλυσε τη μεγαλύτερη εκκαθάριση στην ιστορία της Τουρκίας. Τρεις εβδομάδες μετά το γεγονός αυτό, ο Τούρκος Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν έχει τον απόλυτο έλεγχο πάνω στην πολιτική σκηνή της χώρας. Με εξαίρεση το HDP (που αποτελείται από αρκετές ομάδες της Αριστεράς και των Κούρδων), οι υπόλοιποι (ονομαστικά οι ρεπουμπλικάνοι του CHP, οι εθνικιστές του ΜΗΡ και οι ισλαμιστές του ΑΚΡ) βρέθηκαν όλοι μαζί να εξυμνούν την ηγεσία του Ερντογάν.

Το προεδρικό σύστημα σε τουρκικό στιλ (που κάποιος μπορεί να το ονομάσει απολυταρχία), έχει πλέον μια συνεπή βάση. Από τις 15 του Ιούλη, ο Ερντογάν επανα-νομιμοποίησε τη θέση του προτάσσοντας την «απόπειρα πραξικοπήματος» ως το φοβερό παράδειγμα τού τι μπορεί να συμβεί στη χώρα υπό δεδομένες συνθήκες.

Η «δημοκρατία» στο προσωπικό στιλ του Ερντογάν θα έχει περαιτέρω επιδράσεις στο κυπριακό πρόβλημα. Για την ώρα, κανένας δεν μπορεί να επιδείξει ισχυρή αντιπολίτευση στις αποφάσεις του, περιλαμβανομένων των αποφάσεων για το μέλλον της Κύπρου. Με άλλα λόγια, η Τουρκία έχει τις καλύτερες συνθήκες για να αλλάξει το στάτους κβο στην Κύπρο.

Υπάρχουν ήδη τα σημάδια. Από την πρόσφατη διάσκεψη Τύπου του Τούρκου Υπουργού Εξωτερικών, Μεβλούτ Τσαβούσογλου και του Τ/κ ηγέτη, Μουσταφά Ακιντζί, υπήρξε νύξη αλλαγής της τουρκικής θέσης σε ακανθώδη ζητήματα που περιλαμβάνουν την ασφάλεια, τις εγγυήσεις και το εδαφικό. Ας αντικρίσουμε την πραγματικότητα. Ειδικότερα ο Τσαβούσογλου ξεκίνησε μια πιο εποικοδομητική αντίληψη μετά την απόπειρα πραξικοπήματος.

Παρόλα αυτά, το κύμα αισιοδοξίας για αυτό το ζήτημα πρέπει να αξιολογείται σε συνάρτηση με τις υπόλοιπες εξελίξεις. Το βελτιωμένο κλίμα μπορεί να επιδεινωθεί μέσα σε λίγες μέρες, αν η Κυπριακή Δημοκρατία ξεκινήσει γεωτρήσεις για φυσικό αέριο, ιδιαίτερα στο οικόπεδο 6, αφού η Τουρκία ισχυρίζεται ότι η εν λόγω περιοχή ανήκει στην ΑΟΖ της. Το επιχείρημα αυτό μπορεί να μην έχει νόμιμη βάση για την Κυπριακή Δημοκρατία και θα μπορεί να θέσει ζήτημα κυριαρχικών δικαιωμάτων της. Αυτό θα είχε νόημα σε μια ιδανική περίσταση, στην οποία όμως δεν βρισκόμαστε. Με άλλα λόγια, ετοιμαστείτε για ακόμη ένα δράμα, που μπορεί να είναι χειρότερο από την υπόθεση του Μπαρμπαρός, αν ξεκινήσουν γεωτρήσεις στο οικόπεδο 6, πριν από την όποια συμφωνία.

Παρόλο που υπάρχουν κίνδυνοι που μπορεί να οδηγήσουν στην κατάρρευση των συνομιλιών, εγώ βρίσκομαι στην αισιόδοξη πλευρά. Από τη διεθνή πολιτική σκοπιά, μια ακόμη τραγωδία δεν είναι το επιθυμητό αποτέλεσμα και καμιά πλευρά δεν θέλει να αναμειχθεί σε μια τέτοια κατάσταση. Τα επίπεδα έντασης στην Ανατολική Μεσόγειο είναι υψηλά και ουδείς έχει την πολυτέλεια μιας νέας σύγκρουσης. Οι ασύμμετρες συνθήκες ανάμεσα στην Τουρκία και την Κυπριακή Δημοκρατία μπορούν εύκολα να δημιουργήσουν μη επιθυμητές για τη Δύση συμμαχίες. Με άλλα λόγια: ρωσική ανάμειξη.

Τα ψηφίσματα της συνόδου του ΝΑΤΟ έδωσαν έντονη έμφαση σε: α) ανησυχίες για ρωσικό επεκτατισμό, β) Ισλαμικό Κράτος και γ) ασφάλεια στην Ανατολική Μεσόγειο. Κάτι που δείχνει ότι η Δύση είναι έτοιμη να χωνέψει αποφάσεις που μπορεί να βοηθήσουν τον Ερντογάν να εκπληρώσει τις πολιτικές του φιλοδοξίες, αν η Τουρκία είναι πρόθυμη να διαδραματίσει το ρόλο της ως κηδεμόνας των ανησυχιών της Δύσης.

Οι δυναμικές εξουσίας αλλάζουν ραγδαία. Η Τουρκία μπορεί να είναι υπέρ ή κατά μιας λύσης στην Κύπρο. Παρόλα αυτά η λύση του Κυπριακού έχει τη δυναμική να γίνει ο λόγος που θα δώσει ένα ανθρώπινο πρόσωπο στο αυταρχικό καθεστώς της Τουρκίας.

Ο οπορτουνισμός μπορεί να ακούγεται πάρα πολύ realpolitik. Παρόλα αυτά, για την Κύπρο, βρισκόμαστε σε ένα σημαντικό σταυροδρόμι. Είτε εμείς ο λαός που υποστηρίζει την ομοσπονδία θα αρπάξουμε την ευκαιρία, είτε θα υποφέρουμε από ακόμη ένα δράμα στις ζωές μας.

*Mertkan Hamit: Υποψήφιος Διδάκτορας για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα και ακτιβιστής του Dayanisma 

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s